خانه Duas Marias I | اثر دفتر معماری Canoa Arquitetura | شهر ژاگوارئونا در حومه سائوپائولو

در این محتوا با شبکه هنر و معماری ستاوین همراه باشید تا نگاهی به خانه‌ی Duas Marias I، اثر دفتر معماری Canoa Arquitetura در شهر ژاگوارئونا، حومه‌ی ایالت سائوپائولو برزیل داشته باشیم؛ خانه‌ای آخر هفته‌ای که به‌زیبایی میان شیب زمین، حیاط مرکزی و جنگل پیرامون تعادل برقرار می‌کند.

این خانه بر زمینی با مساحت تقریبی ۶۰۰۰ مترمربع ساخته شده است؛ زمینی که از ابتدا دارای درختان بالغ و کهنسال فراوان، به‌ویژه در بخش پایین‌دست خود بود. طراحان به‌جای پاک‌سازی زمین، همین کیفیت طبیعی را به نقطه‌ی عزیمت طرح تبدیل کردند و خانه‌ای خلق کردند که بیشتر «در ادامه‌ی سایت» است تا چیزی تحمیل‌شده بر آن.

کاربری اصلی پروژه، استفاده‌ی آخر هفته‌ای است؛ بنابراین معماران از شیب ملایم زمین استفاده کردند تا در عین بهره‌گیری از دیدهای باز، شرایط مطلوبی برای نورگیری و تهویه طبیعی همه‌ی فضاها فراهم شود.

یکی از ایده‌های کلیدی طرح، حیاط مرکزی است که در راستای انحنای طبیعی زمین شکل گرفته و مانند شکافی سبز در دل خانه عمل می‌کند. مسیرهای حرکتی در پیرامون این حیاط تعریف شده‌اند و به این ترتیب، حیاط نه‌فقط یک عنصر بصری، بلکه بخشی زنده از دینامیک روزمره‌ی خانه است؛ جایی که عبور، مکث و زندگی در اطراف آن جریان دارد.

در تراز ورودی، فضاهای عمومی و اجتماعی خانه در اطراف همین حیاط مرکزی و همگی روی یک طبقه سازمان‌دهی شده‌اند تا ارتباط و تعامل میان ساکنان آسان و مستقیم باشد. در مقابل، فضاهای خصوصی در طبقه‌ی پایین قرار گرفته‌اند؛ جایی آرام‌تر، دور از رفت‌وآمد اصلی. اتاق‌خواب‌ها در این تراز، هم به سمت حیاط مرکزی باز می‌شوند – که یک راهروی سرپوشیده نور خورشید شمالی را کنترل می‌کند – و هم به سمت پشت سایت و تکه‌جنگلی که از قبل در زمین وجود داشته است. این دو سویه بودن، کیفیت فضایی غنی و ارتباطی قوی با چشم‌انداز طبیعی ایجاد می‌کند؛ رویکردی که مخاطب ستاوین به‌خوبی آن را در پروژه‌های زمینه‌گرا تشخیص می‌دهد.

از نظر سازه، طرح بر پایه‌ی ترکیب دو بلوک بتن‌آرمه شکل گرفته است. این دو حجم، با سازه‌ی متعارف ستون و تیر بتن مسلح، به شکل موازی با خطوط تراز زمین جانمایی شده‌اند تا حجم‌ها به‌خوبی روی شیب بنشینند و خاک‌برداری و مداخله در زمین به حداقل برسد.

بلوک بالایی، فضاهای تفریحی، خدماتی و پارکینگ را در خود جای می‌دهد.

بلوک پایینی، شامل اتاق‌خواب‌ها، فضای تلویزیون/مطالعه و یک تراس سقفی است.

این اختلاف تراز، تنها یک تصمیم فنی نیست؛ بلکه به توزیع هوشمندانه‌ی برنامه نیز پاسخ می‌دهد. نتیجه آن است که فضاهایی مثل باربیکیو، سونا و استخر – یعنی همان بخش‌هایی که خانواده بیشترین زمان را در آن می‌گذرانند – بهترین دید را به پشت زمین و چشم‌انداز باز سایت دارند.

در این دو بلوک، ستون‌ها و تیرهای بتن مسلح و دال‌های پیش‌ساخته در مدول پنج‌متری به‌صورت اکسپوز رها شده‌اند و دیوارهای آجری و سطوح گچی، تصویر یک ساخت‌وساز ساده، کنترل‌شده از نظر هزینه و با مصالح بی‌تکلف اما خوش‌تناسب را تکمیل می‌کنند.

در مقابل این صراحت سازه‌ای، یک پاورقی ظریف در طرح دیده می‌شود: پاویونی با سازه‌ی فلزی سبک، که دو بلوک را به هم متصل می‌کند و در عین حال به سمت شیب زمین امتداد می‌یابد. در این پاویون، آشپزخانه – در پیوندی منطقی با فضاهای خدماتی و تفریحی – به همراه نشیمن و ناهارخوری قرار گرفته‌اند؛ جایی که بهترین دید را به تاج درختان دارد و به یک باغ‌-بام روی بلوک اتاق‌خواب‌ها گشوده می‌شود. این فضا، به‌نوعی «اتاق نشیمن در تراز درختان» است و تجربه‌ای منحصربه‌فرد از نشستن در ارتفاع میان شاخ‌وبرگ‌ها ایجاد می‌کند.

عنصر قدرتمند دیگر پروژه، استخر یکپارچه (Monolithic pool) است که در امتداد جبهه شرقی زمین کشیده شده و به‌نوعی فضای خالی مرکزی سایت را تعریف می‌کند. این استخر بتنی از سطح زمین بلند می‌شود و سکویی را شکل می‌دهد که در عین حال یک پیاده‌راه معلق بر روی آن قرار گرفته است. این مسیر، تراس باغ روی بلوک پایین و فضای سونا را به هم متصل کرده و یک حلقه‌ی حرکتی در تراز همکف ایجاد می‌کند. این سازمان‌دهی، جریان داخلی را روان‌تر کرده و بر یکپارچگی فضایی میان فضاهای داخلی، حیاط مرکزی و محوطه‌ی باز تأکید می‌گذارد.